หนึ่งในปัญหาที่ฝ่ายซ่อมบำรุงและฝ่ายจัดซื้อของโรงงานอุตสาหกรรมพบอยู่เป็นประจำ คือเครื่องจักรเกิดความเสียหาย แต่ไม่สามารถหาอะไหล่ทดแทนได้ เนื่องจากผู้ผลิตเดิมเลิกผลิตไปแล้ว บริษัทเจ้าของเครื่องจักรปิดกิจการ หรือเครื่องจักรถูกใช้งานมานานหลายสิบปีจนไม่มีแบบ Drawing เหลืออยู่
ปัญหานี้เกิดขึ้นบ่อยมากในโรงงานน้ำตาล โรงงานปูนซีเมนต์ โรงงานกระดาษ โรงไฟฟ้า โรงงานเหล็ก และโรงงานผลิตอาหาร ซึ่งเครื่องจักรบางตัวมีอายุการใช้งานมากกว่า 20-40 ปี
คำถามที่มักเกิดขึ้นคือ
“ถ้าไม่มี Drawing จะสามารถผลิตบู๊ชอุตสาหกรรมใหม่ได้หรือไม่”
คำตอบคือ สามารถผลิตได้ และในความเป็นจริง งานผลิตบู๊ชอุตสาหกรรมจำนวนมากในประเทศไทยเริ่มต้นจาก “ชิ้นงานตัวอย่างเดิม” มากกว่าแบบ Drawing เสียอีก
โดยอาศัยกระบวนการ Reverse Engineering ร่วมกับประสบการณ์ด้านงานหล่อ งานกลึง และงานวิศวกรรมเครื่องจักร
ทำไมโรงงานจำนวนมากไม่มี Drawing ของบู๊ช
ในโลกความเป็นจริง โรงงานส่วนใหญ่ไม่ได้เก็บแบบของอะไหล่ทุกชิ้นเอาไว้
โดยเฉพาะเครื่องจักรที่มีอายุการใช้งานยาวนาน
หลายกรณีเกิดจากการเปลี่ยนเจ้าของกิจการ การย้ายโรงงาน หรือการเปลี่ยนทีมซ่อมบำรุง ทำให้เอกสารสูญหายไปตามกาลเวลา
นอกจากนี้เครื่องจักรนำเข้าจากต่างประเทศจำนวนมากก็ไม่ได้ส่งแบบรายละเอียดของบู๊ชมาให้ผู้ใช้งาน
เมื่ออะไหล่เสียหาย โรงงานจึงเหลือเพียง
- ชิ้นงานเดิม
- บู๊ชที่สึกหรอ
- เศษชิ้นส่วนที่แตกหัก
- รูปถ่ายหน้างาน
เท่านั้น
Reverse Engineering คืออะไร
Reverse Engineering หรือการสร้างแบบจากชิ้นงานตัวอย่าง คือกระบวนการวิเคราะห์และถอดข้อมูลทางวิศวกรรมจากชิ้นงานจริง เพื่อสร้างแบบสำหรับผลิตใหม่
สามารถศึกษาเพิ่มเติมได้ที่
Reverse Engineering คืออะไร
กระบวนการนี้ได้รับความนิยมอย่างมากในอุตสาหกรรมไทย เพราะช่วยให้สามารถผลิตอะไหล่ทดแทนได้ แม้จะไม่มี Drawing ต้นฉบับก็ตาม
สำหรับงานบู๊ช กระบวนการ Reverse Engineering มักให้ผลลัพธ์ที่แม่นยำสูง เนื่องจากรูปทรงของชิ้นงานไม่ซับซ้อนเท่ากับเฟืองหรือใบพัดปั๊ม
หากมีชิ้นงานเดิมอยู่ จะผลิตใหม่ได้ง่ายที่สุด
กรณีที่ดีที่สุดคือยังมีบู๊ชตัวเดิมอยู่
แม้ว่าจะสึกหรอ แตก หรือเสียหายแล้วก็ตาม
เพราะวิศวกรสามารถนำมาวิเคราะห์ได้หลายด้าน เช่น
- ขนาดภายนอก
- ขนาดภายใน
- ความยาว
- ตำแหน่งร่องน้ำมัน
- ระบบหล่อลื่น
- วัสดุที่ใช้ผลิต
ข้อมูลเหล่านี้ช่วยลดความคลาดเคลื่อนในการผลิตใหม่ได้อย่างมาก
ชิ้นงานสึกหรอแล้วจะวัดขนาดได้หรือไม่
นี่เป็นคำถามที่ลูกค้าถามบ่อยมาก
คำตอบคือ “ได้”
แต่ต้องอาศัยประสบการณ์ในการวิเคราะห์
เนื่องจากวิศวกรต้องแยกให้ออกว่า
ส่วนใดเป็นขนาดเดิม
และส่วนใดเป็นขนาดที่เกิดจากการสึกหรอ
ยกตัวอย่างเช่น
หากบู๊ชมีขนาดภายในเดิม 100 มิลลิเมตร
แต่ใช้งานมานานจนสึกเป็น 101.8 มิลลิเมตร
วิศวกรจะต้องประเมินจาก
- รอยสึก
- สภาพผิว
- ค่าความคลาดเคลื่อนมาตรฐาน
- ขนาดเพลาที่ใช้งานร่วมกัน
เพื่อย้อนกลับไปหาขนาดเดิมให้ใกล้เคียงที่สุด
ถ้าไม่มีทั้ง Drawing และชิ้นงานเดิม
แม้จะเป็นกรณีที่ยากขึ้น แต่ก็ยังสามารถดำเนินการได้ในบางกรณี
ข้อมูลที่ช่วยได้มาก ได้แก่
- รูปถ่ายหน้างาน
- รูปเพลา
- รุ่นเครื่องจักร
- ยี่ห้อเครื่องจักร
- คู่มือเครื่องจักร
- Catalog เดิม
ยิ่งข้อมูลมากเท่าไร โอกาสผลิตได้ถูกต้องก็ยิ่งสูงขึ้น
อย่างไรก็ตาม วิธีนี้จะมีความเสี่ยงมากกว่าการมีชิ้นงานตัวอย่างจริง
ข้อมูลที่ควรส่งให้โรงหล่อ
เพื่อให้เสนอราคาได้รวดเร็วและแม่นยำ ควรส่งข้อมูลดังต่อไปนี้
รูปถ่ายหลายมุม
ควรถ่าย
- ด้านหน้า
- ด้านข้าง
- ด้านใน
- ด้านนอก
รวมถึงจุดที่สึกหรอหรือเสียหาย
ขนาดเบื้องต้น
เช่น
- OD
- ID
- ความยาว
แม้จะเป็นค่าคร่าว ๆ ก็ช่วยได้มาก
สภาพการใช้งาน
ข้อมูลนี้สำคัญมากกว่าที่หลายคนคิด
เช่น
- โหลดที่รับ
- ความเร็วรอบ
- อุณหภูมิ
- น้ำทะเล
- สารเคมี
เพราะมีผลโดยตรงต่อการเลือกวัสดุ
การเลือกวัสดุเมื่อไม่มีข้อมูลเดิม
หนึ่งในความผิดพลาดที่พบมากที่สุดคือ
การผลิตใหม่โดยใช้วัสดุเดิมทุกอย่าง
ทั้งที่วัสดุเดิมอาจเป็นสาเหตุที่ทำให้ชิ้นงานเสียหายเร็ว
ดังนั้นการผลิตใหม่ควรพิจารณาปรับปรุงวัสดุด้วย
สามารถศึกษาเพิ่มเติมได้ที่
วัสดุที่เหมาะกับบู๊ชอุตสาหกรรม
ตารางเปรียบเทียบวัสดุยอดนิยมสำหรับบู๊ช
| วัสดุ | รับโหลด | ทนสึก | ทนกัดกร่อน | อายุใช้งาน | งานแนะนำ |
|---|---|---|---|---|---|
| SAE660 | ดี | ดี | ปานกลาง | ดี | เครื่องจักรทั่วไป |
| PBC2 | ดีมาก | ดีมาก | ดี | สูง | งานแม่นยำ |
| HBsC3 | สูงมาก | ดีมาก | ดี | สูงมาก | งานหนัก |
| HBsC4 | สูงมาก | สูง | ดี | สูงมาก | โหลดกระแทก |
| ALBC3 | สูง | ดี | ดีมาก | สูง | น้ำทะเล |
| Brass | ปานกลาง | ปานกลาง | ปานกลาง | ปานกลาง | งานทั่วไป |
จากตารางจะเห็นว่าการเลือกวัสดุที่เหมาะสมสามารถเพิ่มอายุการใช้งานได้หลายเท่าตัว
OEM Upgrade คือโอกาสในการพัฒนาเครื่องจักร
โรงงานจำนวนมากใช้โอกาสในการผลิตบู๊ชใหม่เพื่ออัปเกรดวัสดุ
เช่น
- Brass เปลี่ยนเป็น SAE660
- SAE660 เปลี่ยนเป็น PBC2
- PBC2 เปลี่ยนเป็น HBsC3
ผลลัพธ์ที่ได้คือ
- อายุการใช้งานยาวขึ้น
- ลด Downtime
- ลดต้นทุนการเปลี่ยนอะไหล่
สามารถศึกษาเพิ่มเติมได้ที่
งาน OEM Parts คืออะไร
ขั้นตอนการทำงานจริงของ CASMETALS
เมื่อได้รับชิ้นงานตัวอย่าง
ทีมงานจะดำเนินการตามลำดับดังนี้
เริ่มจากการตรวจสอบขนาดและสภาพการสึกหรอของชิ้นงาน วิเคราะห์วัสดุเดิม ประเมินสภาพการใช้งาน และพิจารณาว่าควรใช้วัสดุเดิมหรือปรับปรุงเป็นวัสดุที่ดีกว่า
จากนั้นจึงสร้างแบบวิศวกรรมเพื่อใช้ในการผลิต ก่อนเข้าสู่กระบวนการหล่อ กลึง ตรวจสอบคุณภาพ และส่งมอบ
กระบวนการทั้งหมดนี้ช่วยให้ลูกค้าได้รับชิ้นงานที่มีความแม่นยำและเหมาะสมกับสภาพการใช้งานจริงมากที่สุด
กรณีศึกษา : จากบู๊ชเก่าสึกทุก 6 เดือน สู่การใช้งานเกิน 3 ปี
กรณีหนึ่งที่พบในโรงงานน้ำตาลคือ
บู๊ชเดิมผลิตจากทองเหลืองทั่วไปและต้องเปลี่ยนทุก 6-8 เดือน
หลังจากนำชิ้นงานเดิมมาวิเคราะห์และทำ Reverse Engineering
พบว่าวัสดุไม่เหมาะกับโหลดจริง
จึงเปลี่ยนเป็น HBsC3
ผลลัพธ์คืออายุการใช้งานเพิ่มขึ้นมากกว่า 3 ปี
ช่วยลดค่าใช้จ่ายด้านอะไหล่และค่าแรงซ่อมบำรุงได้อย่างมีนัยสำคัญ
สรุป
การไม่มี Drawing ไม่ได้หมายความว่าจะไม่สามารถผลิตบู๊ชอุตสาหกรรมใหม่ได้ ในความเป็นจริง โรงงานจำนวนมากสามารถผลิตบู๊ชทดแทนจากชิ้นงานตัวอย่างเดิมได้อย่างแม่นยำผ่านกระบวนการ Reverse Engineering
สิ่งสำคัญที่สุดคือการส่งข้อมูลให้ครบถ้วน ไม่ว่าจะเป็นชิ้นงานเดิม รูปถ่าย ขนาดเบื้องต้น และข้อมูลสภาพการใช้งาน เพราะข้อมูลเหล่านี้จะช่วยให้วิศวกรสามารถวิเคราะห์ ออกแบบ และเลือกวัสดุที่เหมาะสมได้
ในหลายกรณี การผลิตใหม่ไม่ได้เป็นเพียงการ “ทำเหมือนเดิม” แต่เป็นโอกาสในการอัปเกรดวัสดุ เพิ่มอายุการใช้งาน ลด Downtime และยกระดับประสิทธิภาพของเครื่องจักรทั้งระบบ
Learn more
- ประเภทของบู๊ชอุตสาหกรรม
https://casmetals.com/types-of-industrial-bushing/ - Reverse Engineering คืออะไร
https://casmetals.com/what-is-reverse-engineering/ - วัสดุที่เหมาะกับบู๊ชอุตสาหกรรม
https://casmetals.com/industrial-bushing-material-selection/ - วัสดุทองแดงและอัลลอยพิเศษคืออะไร
https://casmetals.com/what-is-copper-special-alloy-materials/ - งาน OEM Parts คืออะไร
https://casmetals.com/what-is-oem-parts/ - ปัญหาบู๊ชอุตสาหกรรมที่พบบ่อย
https://casmetals.com/common-industrial-bushing-problems/ - รับหล่อบรอนซ์
https://casmetals.com/bronze-casting/ - รับหล่อตามแบบ
https://casmetals.com/custom-casting-drawing/